Privacybeleid | Cookiebeleid
Even laden
jan 21, 2016

‘Boerderij De Grote Kuil herbergt eeuwenoude geheimen’

Een blikvanger in het Kromme Rijn landschap en een vrijwel gaaf voorbeeld van een 18de-eeuwse boerderij. Boerderij De Grote Kuil is gelegen in het oosten van de stad Utrecht, aan de Kromme Rijn. De boerderij, met bakhuis en hooiberg, is een beschermd Rijksmonument.

Wat maakt deze boerderij zo bijzonder? Niet enkel de mooie situering aan de Kromme Rijn en de samenhang tussen boerderij, bakhuis en hooiberg zijn waardevol, maar de geschiedenis van dit monument is minstens zo bijzonder. De Grote Kuil dateert uit de 18de-eeuw, maar heeft een veel oudere oorsprong. Enkele onderdelen, zoals de overwelfde kelder en een muur met baksteenmoppen, dateren mogelijk uit de late Middeleeuwen. De Grote Kuil herbergt eeuwenoude geheimen; er doen verhalen de ronde dat hier ooit een klooster heeft gestaan.

De oorspronkelijke opzet van boerderij De Grote Kuil is een krukhuisboerderij. Het voorhuis is dwars op de schuur geplaatst, met de ‘voorname’ voorkant, waarin duidelijk de opkamer is te herkennen, naar de Kromme Rijn gekeerd. Een gebintconstructie verdeelt de schuur in een hoge middenbeuk (de voormalige deel) en twee lagere zijbeuken (de voormalige gruppen of koeienstallen).

Waarschijnlijk had De Grote Kuil oorspronkelijk een L-vormige plattegrond, zoals te zien is op historische kadastrale kaarten. Bij een verbouwing omstreeks 1900 is het voorhuis aan de oostzijde ingekort, vermoedelijk was dit de kaaskamer. De dakbedekking van het voorhuis is vervangen door pannen, de dakbedekking op de schuur is nog van riet. In de loop der jaren is de boerderij in meerdere fasen gemoderniseerd, soms op enigszins ongelukkige wijze.

 

1873

De Grote Kuil, met L-vormige plattegrond, op de kadastrale kaart uit 1873

 

Oorspronkelijk lag de boerderij ver buiten de stad Utrecht en besloegen de weilanden en boomgaarden een gebied van wel 13,5 hectare. In 1917 kocht de gemeente Utrecht het land aan en werd door verkaveling de grond rondom de boerderij steeds kleiner. In 1974 is de toenmalige boer met het bedrijf gestopt. In 2002 heeft de gemeente Utrecht de boerderij verkocht, en onlangs heeft De Grote Kuil opnieuw een nieuwe eigenaar gekregen.

De nieuwe eigenaar heeft de wens om de karakteristieke woonboerderij in oude glorie te herstellen. De oorspronkelijke uitstraling van de boerderij zal worden teruggebracht, denk onder andere aan het ongedaan maken van storende wijzigingen in de gevels. Wellicht is het terugbrengen van de oorspronkelijke bouwmassa van het voorhuis mogelijk? Historie, maar ook hedendaags comfort en duurzaamheid zijn de uitgangspunten. Met veel plezier geven we de historie van deze bijzondere plek weer een toekomst!

 

Afbeelding1

De Grote Kuil – Huidige situatie

 

Bronnen:
Bouwhistorische verkenning Bureau Monumenten van de Gemeente Utrecht, 2001;
Jaarboek Monumentenzorg 2003, Boerenbedrijvigheid, voortgang en behoud;
Historische kaarten Kadaster;
Artikelen Utrechts Nieuwsblad;
Foto’s Utrechts Archief.